Schijnzelfstandigheid is een herkenbaar probleem voor veel kleine tot middelgrote ondernemingen. De Belastingdienst controleert en kan naheffingen van loonbelasting en premies opleggen, als de arbeidsrelatie wordt gezien als een dienstverband. Wat kunt u doen om verdenkingen te voorkomen? Wij denken graag met u mee.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer een organisatie een zelfstandige inhuurt, terwijl de samenwerking in de praktijk kenmerken heeft van een dienstverband.
Zelfstandigen (zzp’ers) werken voor eigen rekening en risico. Zij bepalen in grote mate zelf hoe en wanneer zij hun werk uitvoeren, hebben vaak meerdere opdrachtgevers en regelen zelf hun verzekeringen en pensioen.
Zijn er echter vaste werktijden, is er sprake van inhoudelijke aansturing of werkt iemand langdurig voor één opdrachtgever? Dan kan de Belastingdienst oordelen dat er feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. In dat geval is er sprake van schijnzelfstandigheid.
De situatie in 2026: waar staan we nu?
Schijnzelfstandigheid is geen nieuw fenomeen. Het aantal zzp’ers in Nederland is de afgelopen jaren sterk toegenomen, terwijl het sociale stelsel voor belastingen, premies en bescherming bij ziekte daar niet volledig op is ingericht. Om misbruik en oneerlijke concurrentie te voorkomen, kijkt de overheid daarom kritischer naar arbeidsrelaties.
Om te voorkomen dat zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers direct in de problemen zouden komen, is gekozen voor een geleidelijke aanpak. Er was al aandacht voor het thema, maar de handhaving bleef lange tijd beperkt.
Die lijn wordt in 2026 deels voortgezet. Dat biedt enige ruimte, maar betekent niet dat alles vrijblijvend is. De Belastingdienst kijkt scherper dan voorheen, stelt vaker vragen en verwacht dat organisaties hun zaken op orde hebben. Dit is dan ook het moment om kritisch te kijken naar uw samenwerkingen met zelfstandigen: hoe zijn deze ingericht en sluiten ze nog aan bij de geldende regels?
Schijnzelfstandigheid in de zorg, IT en bij financiële adviseurs?
| Praktijksituatie | Waar moet u als opdrachtgever & opdrachtnemer op letten? | Mogelijke risico’s | |
|---|---|---|---|
| Zorg | Zzp’ers draaien structureel mee in vaste roosters en werken onder leiding van dezelfde arts/praktijkeigenaar. | Mate van aansturing, vaste werktijden en langdurige inzet binnen één organisatie. |
Belasting: naheffingen en premies bij herkwalificatie. Rechten en plichten: discussies over loon bij ziekte of verlof. Aansprakelijkheid: onduidelijkheid bij fouten of schade. |
| IT | IT’ers werken langdurig fulltime binnen één team, met vaste werktijden en weinig ruimte om opdrachten te weigeren. | Of de zelfstandige echt vrij is in uitvoering en planning. En of de zelfstandige meerdere opdrachtgevers heeft. |
Belasting: risico op dienstverband achteraf. Inkomen: onzekerheid voor zzp’er bij ziekte, wat afbreuk kan doen aan de continuïteit. Aansprakelijkheid: wie draagt het risico bij incidenten of schade? |
| Belastingadvies | Zelfstandige fiscalisten werken exclusief voor één kantoor en hebben geen eigen klanten. | Economische afhankelijkheid en volledige integratie in de organisatie. |
Belasting: naheffingen en mogelijk boetes. Rechten en plichten: discussies over arbeidsrechten. Aansprakelijkheid: onduidelijkheid over wie aansprakelijk is bij adviesfouten. |
Wat te doen om schijnzelfstandigheid te voorkomen?
U bent als organisatie verantwoordelijk om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Daarvoor is het belangrijk om goed naar de praktijk te kijken, in plaats van de afspraken op papier. De Belastingdienst bekijkt natuurlijk overeenkomsten en contracten, maar beoordeelt ook de praktijksituatie. De manier waarop er echt gewerkt wordt is leidend voor de beoordeling.
Controleer bijvoorbeeld de aansturing (hier mag maar heel beperkt sprake van zijn) en de werktijden (die moeten zo flexibel mogelijk zijn, in te delen door de zelfstandige). Daarnaast is het belangrijk om afhankelijkheid te beperken en afspraken altijd helder vast te leggen. Werkt een zelfstandige al jarenlang (alleen) voor uw organisatie? Dat is een belangrijk aandachtspunt.
Hoe Aon kan helpen; wij denken met u mee
Bij Aon zijn we als verzekeringsadviseur voor de kleinzakelijke markt goed op de hoogte van wat er speelt. We merken dat schijnzelfstandigheid bij veel ondernemers vragen oproept. Vooral nu de aandacht van de overheid toeneemt.
Daarom helpen we opdrachtgevers om:
- Risico’s rondom inhuur inzichtelijk te maken;
- Te kijken of verzekeringen nog aansluiten bij de praktijk;
- Passende oplossingen te kiezen, zoals verzekeringen voor (beroeps-)aansprakelijkheid en rechtsbijstand..
Schijnzelfstandigheid hoeft geen probleem te zijn, als u goed kijkt naar de manier waarop er werkelijk wordt samengewerkt.
Benieuwd of uw huidige verzekeringen nog passen bij de manier waarop u in 2026 samenwerkt? Vraag het onze Aon verzekeringsadviseurs. Zij denken graag met u mee. Neem contact op.
Leden van Inkoopgilde kunnen profiteren van 5% korting met code 'Aon05'